Kahvenin Keşfi İle İlgili Efsaneler, Doğru Bilinen Yanlışlar!

Kahvenin Keşfi İle İlgili Efsaneler, Doğru Bilinen Yanlışlar!

Kahvenin keşfiyle ilgili birçok anlatı mevcuttur. Fakat bunların hiçbiri yazılı bir kaynağa dayanmadığı için efsaneden öteye geçememektedir.

Kahvenin Keşfi Bir Manastır Çobanından

Bu keşfin en yaygın anlatısı şu şekildedir; Yemen’de bir manastır çobanı hayvanlarının geceleri uyumadığını ve sürekli olarak hareketli olduklarını fark eder.

kahvenin efsanesi
Kaldi efsanesindeki çoban Kaldi’nin keçilerle raks etmesi diye betimlenmiştir.

Bu durumun sebebini anlamak için hayvanların yediklerine dikkat eder. Sürünün otladığı yerlerde daha önce bilmedikleri çalı türünden bir bitki olduğunu fark eder. Bu bitkinin meyvelerinden toplar ve kaynatarak içer. Geceyi en ufak bir uyku gereksinimi duymadan canlı ve neşeli bir ruh halinde geçirir. Gecenin belirli saatlerinde dua etmeyi ve nöbet tutmayı gerektiren manastırda kahve bir adet olmuştur. Tüccarlarda manastıra geldikleri zamanda bu mükemmel özellikli meyve suyunu keşfeder ve böylece tüm doğuya yayılır.(Heise 2001:14)

Kahvenin Keşfi, Cezayirden!

Diğer bir efsanede, kahvenin keşfi bir içecek olarak tanınmasında en fazla karşılaşılan isim Şazili olmaktadır. Bilgilere göre kahveyi ilk bulan kişi Şazili adında bir Arap şeyhidir. Bazı söylentilere göre de Şazili bir tarikattır ve şeyhinin adı da Ömer’dir. Cezayir kaynaklarına göre kahvenin keşfinde ilk adı geçen kişiler Şazili ve İdris adında iki Araptır. Hatta ilk zamanlar kahveye Şazili adı da verildiği söylenmektedir (Toros 1998:6).

Kahvenin Kaşifi, Tarikat Mensubu mudur?

Daha çok Müslüman toplumlarca kabul edilen diğer bir anlatı şöyledir; bir Sufi tarikatı mensubu olan Şeyh Ali b. Ömer eş-Şazili adlı bir derviş, tekkesinden kovulmuş. Ayrıca bir çöle sürgün edilmiştir. Hiçbir şey yetişmeyen bu çölde, aç ve bitkin halde dolaşırken, taşların arasında yetişen çalı meyvelerini kaynatıp içer. Çölde dolaşan, cüzamlı (deri hastalgı) birkaç adamla tanışır. Ömer onlara da bu içecekten verir ve cüzamlılar iyileşir. Şifalı olduğu düşünülen kahve bir bölgeden ötekine geçerek yayılmaya başlar. Çünkü cüzamlılar bu bitkinin şifalı ve kutsal oldugunu iddaa ederler. (Hattox 1998:15, Heise 2001:15) Şeyh-ül-Hasan Şazili 1258 yılında hacca giderken rastladığı müridi Şeyh Ömer’le sohbeti sırasında bir ağacın meyveleri verilmiştir. Kaynatılıp içilince çekirdeklerinin niteliği anlaşılmış ve bu suretle kahve keşfedilmiştir (Toros 1998:7).

Kahvenin Keşfi, Süleyman Peygamber’den.

Diğer bir anlatı kahveyi ilk kez kavuran ve içecek olarak kullanan kişinin Süleyman peygamber olduğudur. Hz. Süleyman, yolculukları sırasında bir kasabaya uğrar ve sakinlerinin bilinmeyen bir hastalığa yakalandığını görür. Cebrail’in buyruğu üzerine Yemen’den gelen kahve çekirdeklerini kavurur ve bundan bir içecek hazırlayıp hastalara içirir. Hastalar iyileşir ve faydalı olduğu düşünülen kahve yayılmaya başlar. Bu anlatıma göre kahve bütünüyle unutulur ve 16. yüzyılın başlarında çeşitli kavurma ve demleme yöntemleri ile tekrar ortaya çıkmıştır (Hattox 1998:10).

Günümüzde Kahvenin Keşfi.

Ahmet Raşit’in Yemen ve San’a Tarihi adlı kitabında, kahveyi Habeşistan’dan Yemen’e getiren Özdemir Paşa olduğu yazılıdır. Buradan da anlaşıldığı üzere kahve Habeşistan’dan Yemen’e bir Türk kumandanı getirmiştir. Burada üretimi yapılınca Yemen kahvesi olarak ün yapmıştır (Toros, 1998:9).  Kahvenin keşfi Habeşistan’dan Yemen’e gelişi Heise (2001:18) şu şekilde anlatmıştır; Sufi tarikatı üyesi Alim El-Zebhani 1454’te bir görev için Habeşistan’a gitmiştir. Böylece Yemen’e geri döndüğünde yanında getirdiği tohumlarla kahve bahçeleri kurmuştur. Başka bir kaynakta kahvenin Yemen’e gelişiyle ilgili 1450-1525 yılları arasındadır. Türk asıllı Ebubekir’in tıp kitabında 1420 yılında İran’da kahve kullanıldığı, oradan da Yemen’e gönderildiği belirtilmektedir (Toros 1998:8).

kehvenin kesfi

Hattox, bu çok çeşitli efsanelerin doğrultusunda kahvenin kökeni hakkında iki noktanın herkes tarafından kabul gördüğünü belirtir.

  • Kahve tüketiminin geçmişinin Yemen’e kadar gittiğidir.
  • Kahvenin keşfi dönemin dini kişi veya kişilere bağlantılı olduğudur.

KAYNAKLAR:

Hattox, S. R. 1998. Bir Toplumsal İçeceğin Yakın Doğu’daki Kökenleri “Kahve ve Kahvehaneler”. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2. Baskı, İstanbul.

Heise, U. 2001. Kahve ve Kahvehane, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara.

Toros, T. 1998. Kahvenin öyküsü. İletişim Yayınları.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.